Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά: τι ακριβώς είναι; 

Ένα γρήγορο και απλό μάθημα για το πώς λειτουργούν τα κύτταρά μας. Τα κύτταρά μας τα οποία γεννιούνται μεγαλώνουν και πεθαίνουν κάθε τόσο στην διάρκεια της ζωής μας χρησιμοποιούν το οξυγόνο για να παράξουν ενέργεια. Τα «απόβλητα» από την διαδικασία αυτή είναι οι ελεύθερες ρίζες. Σκέψου κάτι σαν να έχεις… κάνει μπάρμπεκιου και να έχουν μείνει οι στάχτες! Οι στάχτες αυτές είναι οι ελεύθερες ρίζες, ουσιαστικά δηλαδή, το υποπροϊόν από την παραγωγή αυτής της ενέργειας. Οι ελεύθερες ρίζες όταν δημιουργηθούν δεν δρουν ανεξέλεγκτα καθώς ο οργανισμός (για να μην προκαλέσουν οι ελεύθερες ρίζες κακό) έχει δικά του αντιοξειδωτικά συστήματα από την φύση του.

Όταν, όμως, έχουμε παραπάνω ελεύθερες ρίζες από αυτά που μπορεί να «αντιοξειδώσει» οργανισμός τότε μιλάμε για οξειδωτική καταστροφή ή οξειδωτικό στρες. Σε αυτή την περίπτωση, εκτός από τα ενδογενή αντιοξειδωτικά (αυτά που έχει ο οργανισμός μας) χρειάζεσαι και τα εξωγενή, και πιο συγκεκριμένα τις κρέμες και τα αντιοξειδωτικά καλλυντικά. Για να σου γίνει ακόμη πιο κατανοητό σκέψου το εξής: ο οργανισμός μας έχει συγκεκριμένους στρατιώτες για να πολεμήσει τις εξωτερικές επιθέσεις (aka ελεύθερες ρίζες). Όταν, όμως, οι εξωτερικές επιθέσεις αυξάνονται χρειάζεται ο οργανισμός να αυξήσει και τους στρατιώτες του. Τότε, λοιπόν, είναι που χρειάζονται ακόμη περισσότερο τα αντιοξειδωτικά.

Σε ποια περίπτωση, όμως, μπορεί να αυξηθεί η παραγωγή των ελεύθερων ριζών και ο οργανισμός να μην μπορεί από μόνος του να αντεπεξέλθει; Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που ίσως συνάντησες στις διακοπές σου (ή να έκανες κι εσύ): να είσαι κάτω από τον ήλιο, να πίνεις cocktail και να καπνίζεις. Αυτό το τρίπτυχο με πολύ απλά λόγια μεταφράζεται σε υπερπαραγωγή ελεύθερων ριζών που καταστρέφουν και γερνάνε την επιδερμίδα.

Ποια είναι τα αντιοξειδωτικά που χρειάζεσαι!

Και αφού κατάλαβες πόσο απαραίτητα είναι τα αντιοξειδωτικά, παρακάτω μια σύντομη λίστα και πώς θα την εντάξεις στην ρουτίνα σου!

Κάτι που πρέπει να ξέρεις: η Βιταμίνη Α και η ρετινόλη είναι το ίδιο πράγμα. Ή, πιο σωστά, η ρετινόλη είναι μορφή Βιταμίνης Α όπως ακριβώς η ρετιναλδεΰδη, ο εστέρας κλπ. Αλλά με δεδομένο ότι η ρετινόλη είναι πιο συχνή στα καλλυντικά επικεντρωνόμαστε σε αυτήν. Η ρετινόλη είναι ένα συστατικό που πρέπει να χρησιμοποιείς εντατικά στη ρουτίνα σου από πολύ μικρή ηλικία καθώς ρυθμίζει την υγεία του κυττάρου και διορθώνει τις βλάβες που έχει προκαλέσει ο ήλιος. Ωστόσο, επειδή είναι αρκετά ερεθιστική θα πρέπει να είσαι προσεκτική με την ποσότητα η οποία δεν πρέπει να υπερβαίνει σε μέγεθος ένα φιστίκι χωρίς το τσόφλι.

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ συζήτηση για την Βιταμίνη C η οποία έχει λευκαντικές ιδιότητες, διορθώνει τις διχρωμίες και δίνει λάμψη στο πρόσωπο. Προτίμησε την σε μορφή σκόνης αναμειγνύοντάς την με την κρέμα σου ώστε να είναι ακόμη πιο δραστική.

Η Βιταμίνη Ε είναι επίσης μια πολύ διάσημη αντιοξειδωτική βιταμίνη που είναι πολύ γνωστή για την ενυδατική της δράση. Είναι ιδανική αν έχεις αφυδατωμένη επιδερμίδα, για γυναίκες άνω των 50 οπότε και μειώνεται η παραγωγή σμήγματος και το δέρμα αφυδατώνεται και μετά την κλιμακτήριο.

Όπως ακριβώς πρέπει να βάλεις στην διατροφή σου διαφορετικά φρούτα και λαχανικά για να έχεις όσες περισσότερες βιταμίνες χρειάζεσαι, έτσι και με τα αντιοξειδωτικά: δεν επιλέγεις ή το ένα ή το άλλο, ειδικά από την στιγμή που λειτουργούν συνεργικά και δεν εξουδετερώνει το ένα το άλλο. Ο τέλειος συνδυασμός που προτείνει ο γιατρός είναι το πρωί να βάζεις μια Βιταμίνη C και το βράδυ ρετινόλη, ενώ αν είσαι άνω των 50 αντικατάστησε την ρετινόλη με Βιταμίνη Ε που είναι πιο ενυδατική.

Ο λόγος που πρέπει να φοράς οπωσδήποτε αντηλιακή με αυτά τα αντιοξειδωτικά!

Σε ότι έχει να κάνει με την ρετινόλη και την Βιταμίνη C ακούω πολύ συχνά το εξής: δεν πρέπει να τα χρησιμοποιείς καλοκαίρι ή δεν πρέπει να τα βάζεις και να σε βλέπει ο ήλιος γιατί η επιδερμίδα σου θα ερεθιστεί. Ο γιατρός Στέλιος Αγγελίδης μου λέει ότι πρόκειται για αστικό μύθο. Ιδού ποιος είναι ο λόγος που πρέπει να φοράς αντηλιακή πάνω από τα αντιοξειδωτικά το πρωί: γιατί αν δεν βάλεις αντηλιακή θα άρεις την δράση τους. Όσο για την Βιταμίνη Α και τον ερεθισμό που ενδεχομένως να προκληθεί στο δέρμα σου αν βγεις στον ήλιο; Η Βιταμίνη Α είναι ερεθιστική και το ερεθισμένο δέρμα αν το δει ο ήλιος του κάνει μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση. Στην πραγματικότητα, λοιπόν, είναι απόρροια δεν είναι η αιτία. Αν, όμως, βάλεις την σωστή ποσότητα Βιταμίνης Α στο δέρμα και δεν κάνει απολέπιση και αν βάλεις αντηλιακή από πάνω (πράγμα που πρέπει να κάνεις έτσι κι αλλιώς!) δεν υπάρχει θέμα.